Na pewno każdy kto był w Górach Świętokrzyskich musiał zobaczyć Pielgrzyma Świętokrzyskiego. Jest to figura pielgrzyma wykonana z kamienia. Jak z każdym zabytkiem również z nim wiąże się pewna  legenda. Legenda opowiada o rycerzu który był bardzo zarozumiały oraz pewny siebie. Walczył on na wielu wojnach oraz był bardzo waleczny. Po pewnym czasie porzucił walkę na wojnie i zaczął podróżować. Każdemu przez ten czas głosił iż jest bardzo walecznym człowiekiem. W końcu przybył do Nowej Słupi, gdzie mieszkańcom rozpowiadał że jest najbardziej pobożnym człowiekiem na całym świecie. Ze jak tylko wybije jego godzina śmierci pójdzie od razu do nieba. Pielgrzym postanowił pójść do klasztoru a drogę która go od niego dzieliła przebyć na kolanach. Ludzie byli pod wielkim zachwytem. Kiedy przebyli już większy kawałek drogi nagle wszyscy usłyszeli bicie dzwonów, co ich bardzo zdziwiło gdyż o tej porze nie mogło być żadnego nabożeństwa. Pielgrzym wtedy powiedział ze te dzwony biją na jego cześć, po czym zamienił się w kamienny posąg. Legenda głosi iż co rok porusza się w stronę klasztoru o ziarnko piasku. Gdy dojdzie do klasztoru jego pokuta się skończy oraz nastanie koniec świata.